Je hoofd vol van gedachten die blijven doorgaan, of van dingen die je nog moet onthouden. Gesprekken van de dag die nog nadreunen en een lichaam dat moe is, maar nog niet echt ontspant.
Dan heb je niet altijd behoefte aan nóg meer informatie of aan een actieve practice. Soms wil je iets dat je helpt om af te schakelen, zonder dat je daar veel voor hoeft te doen. Als je veel verwerkt hebt op een dag, kan op de bank ploffen en ineens ‘niks doen’ heel averechts werken. Maar als je even geen zin hebt in iets actiefs. Wat kun je dan doen om af te schakelen? Yoga nidra is dan een heel groot cadeau om tot rust te komen.
Je kunt deze vorm van yoga zien als een geleide ontspanning, of als een soort slaapmeditatie. Dat klopt deels, maar het is ook te klein gezegd. Yoga nidra is een practice waarin je lichaam diep kan rusten, terwijl je aandacht nog op een subtiele manier aanwezig blijft. Je zakt als het ware richting slaap, maar zonder helemaal weg te zijn. En dit is fantastisch voor je brein: het wordt op een andere, rustigere manier geprikkeld waardoor je geleidelijk in diepe ontspanning zakt.
Geen gewone ontspanning
Het bijzondere aan yoga nidra is dat je niet “gewoon gaat liggen”. Door de speciale meditatietechniek van yoga nidra, word je begeleid naar een staat die je lichaam al kent: de overgang richting slaap. Yoga nidra volgt de natuurlijke route van slaap, maar dan heel bewust. Hoe? Omdat je door de meditatietechniek door verschillende lagen van ontspanning heen gaat, terwijl je nog wel aanwezigheid blijft.
Dat maakt yoga nidra anders dan slapen, want tijdens gewone slaap neem je die diepe staat van rust meestal niet bewust mee terug je dag in. Bij yoga nidra is dat wel precies de bedoeling: rusten, diep ontspannen en tegelijk iets van bewustzijn behouden. Bijzonder he?
Waarom yoga nidra zo helpend kan zijn
Als je veel “aan” staat, gaat dat niet alleen over gedachten. Je hele systeem doet mee. Zo heeft langdurige stress invloed op je ademhaling, spierspanning, bloeddruk, spijsvertering, hormonen en slaap. Het lichaam past zich aan aan voortdurende spanning, alsof het een nieuw soort normaal is.
Precies daar kan yoga nidra veel doen. Want yoga nidra speelt in op parasympathisch respons: de ontspanningsreactie van het lichaam. Dat is de kant van je systeem waarin herstel, normale spijsvertering, rustiger hartslag en hormonale balans meer ruimte krijgen.
Dat maakt yoga nidra voor veel mensen heel waardevol. Het werkt namelijk direct op de laag waar veel vermoeidheid, onrust en overprikkeling zich opstapelen. En het bijzondere van yoga nidra is, is dat het niet een heel uur hoeft. Soms heb je aan een kwartiertje al genoeg om af te schakelen en diepe ontspanning te ervaren.
Hoe werkt yoga nidra?
Je ligt meestal op je rug, warm en goed ondersteund door props, en je luistert naar een stem die je meeneemt door de practice. En in die practice zit heel specifiek een bepaalde opbouw: voorbereiding, spanning loslaten, sankalpa, een reis door het lichaam, adembewustzijn, het ervaren van zwaarte en lichtheid, aandacht voor innerlijke ruimte en visualisatie.
Dat klinkt misschien abstract, maar door deze specifieke volgorde geef je je brein en je lijf de ruimte en tijd om diep in ontspanning te zakken. Omdat je de focus langzaam van je hoofd en je gedachten, naar je lichaam en je adem brengt. Daarmee hoef je niets te forceren: geen leeg hoofd, of diep te ademen of “goed” te ontspannen. Je ligt lekker en je luistert. En laag voor laag begeleidt de meditatie jouw aandacht ergens anders naartoe.
Om het nog een beetje technischer te maken: met yoga nidra word je door verschillende hersengolfstaten meegenomen, van de gewone waaktoestand naar diepere lagen van ontspanning en bewustzijn, zoals alpha, theta en delta. In die overgang kunnen gedachten er nog wel zijn, maar vaak worden ze minder dwingend en verdwijnen meer naar de achtergrond.
En dat is zo fijn van deze yoga practice. Je gedachten hoeve niet weg, ze verliezen vanzelf grip als je dieper in ontspanning raakt. En daarom is de begeleiding in yoga nidra zo fijn. Je kunt letterlijk iemand’s stem volgen en je daarop focussen.
Yoga nidra en Sankalpa
Een element dat in elke nidra practice hoort is een Sankalpa. Dit is een bewuste intentie of soort richting die je plaatst, juist in die diepere lagen van ontspanning. Hiermee zet je de toon van je practice en niet zo zeer als een losse affirmatie, maar als iets dat uitnodigt om uit automatische patronen te komen en je aandacht bewust een andere richting te geven. Misschien wel als een soort positieve mindset die je voor jezelf afspreekt. Soms geven docenten een Sankalpa, soms mag je zelf een uitnodigen.
Zo’n Sankalpa kan heel klein zijn. Een kwaliteit waar je meer contact mee wil. Een richting die beter klopt. Een herinnering aan hoe je wil leven in plaats van hoe je automatisch reageert. Maar het is altijd een positief statement: “Ik mag helemaal ontspannen.”, “Ik vertrouw op mijn intuïtie en wijsheid.”
Hoe doe je yoga nidra?
Kies een plek waar je niet gestoord wordt. Ga liggen op je yogamat, bed of bank. Leg iets onder je knieën als dat helpt voor je rug en zorg dat je warm genoeg bent. Dat je ontspannen en stil kunt liggen is belangrijk voor de practice: geen afleiding.
Zoek een nidra practice op. Kies iemand uit met een fijne stem (tip). Zet de practice aan en laat je begeleiden.
Je hoeft niet je best te doen. Juist niet. De practice werkt meestal beter als je jezelf niet probeert te controleren of te beoordelen. Soms blijf je heel helder wakker, soms zweef je een beetje tussen wakker en slapen. Maar je kunt ook even delen van de begeleiding kwijt zijn. Heerlijk, dat betekent dat je echt in diepe ontspanning zakt. En je kunt zelfs het gevoel hebben dat je in slaap bent gevallen. Dat heb ik vaak als ik heel moe ben en ik sta dat helemaal toe. Dat is dan kennelijk wat ik nodig had.
Wil je ervarn wat yoga nidra met jou doet? Dan heb ik deze yoga nidra practice voor je.
Wanneer is yoga nidra fijn?
Yoga nidra kan op veel momenten helpend zijn:
- aan het einde van de dag als je hoofd nog vol zit van je werk
- tussen werkmomenten door als je wil schakelen (was mijn favoriet: tussen meetings!)
- op dagen waarop je moe bent, maar niet echt tot rust komt
- als gewone meditatie te actief voelt
- als je wil rusten zonder meteen in slaap te vallen
- voor het slapengaan als je lastig in slaap komt
Het mooie van yoga nidra is dat het geen practice is die vraagt om veel discipline of fysieke energie. Juist daarom is het voor veel mensen zo toegankelijk.
Misschien is dat ook waarom het zo raakt
Wat ik zo bijzonder vind aan yoga nidra is dat het je uitnodigt om niets te doen. Je hoeft niet anders te bewegen, ademen, niks te verbeteren. Je mag jezelf laten begeleiden: ontvangen in plaats van geven. Even stoppen met de ballen omhoog houden. En misschien is dat precies waar jij even behoefte aan hebt. Zo’n practice kan dan ontroerend zijn. Je krijgt namelijk ook de tijd om te ontladen van spanning en emotie.
Benieuwd wat je nog meer kunt doen aan yoga of meditatie om af te schakelen? Lees dan ook eens: